Το δόγμα του Vodun

Βασική αντίληψη του κόσμου μέσα από τη θεολογία του Vodun:

To Vodun αναγνωρίζει ένα μοναδικό Θεό , τον/την Bondye/Bon Dieu ή Gran Met. Επιπλέον υπάρχουν πάρα πολλές άλλες πνευματικές οντότητες:

Lwa ή Loa: Θεωρούνται τα πνεύματα όλων των δυνάμεων του κόσμου (όπως αναπαραγωγή , γέννηση κτλ) και θεωρούνται συγγενείς του Bondye. Λέγεται ότι μπορούν να επικοινωνήσουν με τους ανθρώπους (σαν οπτασίες) και ότι στις διάφορες θρησκευτικές τελετές κυριεύουν τα πνεύματα των πιστών και δίνουν διάφορα μηνύματα. Στους / στις Lwa αποδίδονται και όλα τα περιστατικά της ζωής των ανθρώπων.

Οι δίδυμοι: Περίεργα ζευγάρια πνευμάτων με αντίθετες δυνάμεις, δύσκολο να ελεγχθούν (χαρά-λύπη, καλό-κακό κτλ). Όταν λατρεύονται, περιστασιακά, στις θρησκευτικές τελετές βοηθούν τους πιστούς δίνοντάς τους τις καλές τους ιδιότητες.

Οι νεκροί: Οι νεκροί που δεν τους αποδόθηκαν οι μεταθανάτιες τιμές θεωρούνται επικίνδυνοι , ενώ αυτοί που ενταφιάστηκαν κατάλληλα θεωρούνται ότι φέρνουν γούρι.

Επιπλέον, το δόγμα του Vodoun πιστεύει ότι κάθε άνθρωπος έχει τρεις υποστάσεις:
i)Το φυσικό του σώμα, το οποίο είναι θνητό.
ii)Τον ti-bon-ange(από το Γαλλικό petit-bon-ange=μικρός φύλακας άγγελος): που είναι ένα είδος “παγκόσμιας ψυχής” (δηλαδή το μέρος του ανθρώπου στο ολικό πνευματικό σύνολο)
iii)Τον gwo-bon-ange(από το Γαλλικό gros-bon-ange=μεγάλος φύλακας άγγελος): που είναι η προσωπική ψυχή του ατόμου. Το άτομο είναι αθάνατο από τον gwo-bon-ange , που μπορεί πολλές φορές να ενωθεί με κάποιο Lwa. Eπιπλέον , πιστεύεται ότι κατά τη διάρκεια κατάληψης ενός ατόμου από κάποιο Lwa , τότε ο ti-bon-ange εγκαταλείπει προσωρινά το σώμα και το παραδίδει στον Lwa

Ιερείς και ιεραρχία ιερωμένων:

Το κύριο ιερατικό σώμα του Vodun αποτελείται από τους houngans(άντρες ιερείες) και τις mambo(γυναίκες ιέρειες). Επιπλέον υπάρχουν οι bokor, οι λεγόμενοι μάγοι του Vodun οι οποίοι δεν είναι και πολύ δεμένοι με την κεντρική θρησκεία.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι δεν υπάρχει ιεραρχία ανάμεσα στους ιερείς και μάλιστα κάθε houngan , mambo και bokor δρα σχετικά ανεξάρτητα(δεν υπάρχουν ανώτεροι θρησκευτικοί άρχοντες και ούτε κεντρική αρχή – Σημείωση : Η κεντρική “εκκλησία” Vodun της Ταϊτής (Vodun hounfou in Haiti) δεν παίζει διοικητικό ρόλο, παρά μόνο είναι η κεντρική αρχή που έχει αναλάβει την “επικοινωνιακή πολιτική” της θρησκειας). Εκτός από αυτούς υπάρχουν και τα άτομα που δεν είναι αυτοί καθ ‘εαυτοί ιερείς, αλλά βοηθούν στις τελετές αυτοί είναι:

O hounganikan , που είναι ο κεντρικός συντονιστής της εκάστοτε τελετής (σχετικά με το χωρό και τη μουσική), οι Tanbu Ops (από το Γαλλικό operateur = χειριστής) . Είναι τα άτομα που παίζουν τα tanbu , τα πολύ γνωστά αφρικανικά τύμπανα.

Υπάρχουν τέσσερις κατηγορίες Tanbu-Ops με κύριο χαρακτηριστικό το μέγεθος του τύμπανου που παίζουν: ο pappa(μεγάλο τύμπανο -ένα μετρο ύψος) , η mamma(τύμπανο μεσαίου μεγέθουνς -μισό μέτρο ύψος) και ο/η petit(τύμπανο μικρού μεγέθους -περίπου 30cm).Τέλος , η τέταρτη κατηγορία είναι οι τυμπανιστές που παίζουν το εξαιρετικά ακριβό και σπάνιο τύμπανο assortor(ύψος από 3 με 4 μέτρα) πάνω σε μια πλατφόρμα ,και οι La Place(ο αρχηγός της εκάστοτε τελετής) και οι Hounsi, που εργάζονται σαν υπηρέτριες στις τελετές και είναι συνήθως γυναίκες ντυμένες με χαρακτηριστική λευκή ενδυμασία.

Οι mambos/houngans καλούνται εξυπηρετήσουν τους πιστούς θεραπεύοντας τους (είτε με τη βοτανολογία η οποία είναι πάρα πολύ αναπτυγμένη στις περιοχές αυτές ή ακόμα και με την κλασσική δυτική ιατρική!),κάνοντας θρησκευτικές τελετουργίες για επικοινωνία ή γαλήνη των πνευμάτων, μυώντας νέους ιερείς(με τη λειτουργία του kanzo) λέγοντας το μέλλον διαβάζοντας τις παλάμες, κάνοντας ξόρκια (καταστροφής ή προστασίας)και ,τέλος, στο να φτιάχνοντας φίλτρα για διάφορους λόγους (Αγάπη, χρήματα, επιτυχία, τύχη, θάνατο)Γενικότερα , μπορούμε να πούμε ότι οι κύριες λατρευτικές λειτουργίες του Vodun είναι η θεραπεία και οι λειτουργίες.

Λειτουργίες

Οι Lwa απαιτούν την προσοχή των πιστών, και θεωρούνται ως δυνάμεις της φύσης που πρέπει να “ταΐζονται” από τους serviteurs(πιστούς).Τέτοιες προσφορές είναι πολλές φορές φρούτα ή ζώα(manje), μια προσφορά όπου το αίμα των ζώων αυτών (κυρίως κότες ή κατσίκες και πιο σπάνια και σε σημαντικότερες τελετές αγελάδες ή γουρούνια) δίνει δύναμη στον Lwa. Υπάρχουν και τελετές που τα manje αποδίδονται στους νεκρούς ή σε συγκεκριμένα Lwa.

Eπιπλέον, όμως, υπάρχουν και τελετές με σκοπό την άνοδο των serviteurs σε υψηλότερα σκαλοπάτια της πίστης. Οι διάφοροι βαθμοί είναι οι: lave-tet (στα Γαλλικά = πλύσιμο του κεφαλιού), kanzo(ο εξαγνισμός με τη φωτιά) και το anson που είναι η μετατροπή ενός πιστού σε ιερέα.Οι λειτουργίες γίνονται συνήθως έξω σε κυκλικές καλύβες τις περισσότερες φορές , όπου στο κέντρο τους υπάρχει το poto mitan, η κεντρική κολόνα .

Οι τελετές γίνονται από τους houngans και τις mambos, αλλά συμμετέχουν όλοι (La Place, hounganikon, hounsi, tanbu-ops, καθώς και οι παρευρισκόμενοι). Επιπλέον , στις τελετουργίες οι Lwa μπορούν να κυριεύσουν έναν πιστό για κάποιο χρονικό διάστημα, στο οποίο ο πιστός συμπεριφέρεται ακριβώς όπως ο συγκεκριμένος Lwa (πχ αμα κυριευτεί από τον Ghede , το άτομο φοράει μαύρο καπέλο που παίρνει από το ιερό – σημείωση , το καπέλο βρίσκεται πάντα κρυμμένο στο ναο , αλλά ο πιστός το βρίσκει αμέσως – ,καπνίζει και πίνει ρούμι που υπάρχει στο poto mitan)

Στο Vodun δεν υπάρχουν τυχαία γεγονότα, οι πιστοί πιστεύουν ότι οτιδήποτε στο σύμπαν επηρεάζει όλα τα άλλα. Έτσι ,ότι κάνει κάποιος σε κάποιον άλλο , το κάνει και στον εαυτό του(ο βασικός ηθικός νόμος του Voοdoo).

Ο Θεός εκδηλώνεται στον κόσμο μέσα από τα πνεύματα των προγόνων και από τους Lwas οι οποίοι καθορίζουν την τύχη όλων των ανθρώπων και πρέπει να τιμούνται στις τελετές. Η θρησκεία του Vodun πιστεύει ότι όλα τα αντικείμενα και όλα τα φυσικά φαινόμενα έχουν ιερή σημασία και ψυχή (τα αντικείμενα είναι έκφραση του Lwa της τέχνης με τα οποία φτιάχτηκαν -πχ τα ξυλόγλυπτα θεωρούνται έκφραση του Vwgna , Lwa της ξυλουργική- ενώ τα φυσικά φαινόμενα κρύβουν από πίσω ένα διαφορετικό Lwa(πχ Agwe για τον τυφώνα)

Γενικά, οι τελετουργίες γίνονται για τους εξής λόγους:
i) για επικοινωνία με τα πνεύματα και απόκτηση της εύνοιάς τους με θυσίες ζώων , έτσι ώστε να ανταποδώσουν προσφέροντας καλύτερες συνθήκες ζωής καθώς και βοήθεια σε συγκεκριμένα προβλήματα
ii) για τον εορτασμό τυχερών γεγονότων
iii) για την αναίρεση μιας κατάρας από τα πνεύματα (με αποτέλεσμα τη δυστυχία των ανθρώπων)
iv) για τον εορτασμό μιας καθιερωμένης γιορτής Lwa
v) για θεραπεία
vi) για γάμους
vii) για το θάνατo

Please follow and like us:

No Comment

Comments are closed.